Stad evalueert actie 'wonen boven winkels'

De stad Leuven is in 2005 gestart met een actie ter bevordering van het bovenwinkelwonen in Leuven centrum. Naast stimulerende maatregelen via premies ontwikkelde de stad ook een leegstandsbelasting die eigenaars moet ontraden om hun bovenverdiepingen leeg te laten staan.

De aanpak van de leegstand boven winkels kadert in de algemene huisvestingspolitiek van de stad Leuven om meer bewoning te krijgen in de binnenstad. Na vijf jaar is het nu tijd voor een evaluatie: hebben die premies en de leegstandsbelasting tot concrete resultaten geleid? Het lijkt inderdaad een succesverhaal. Dit najaar worden bovendien de eerste sociale woningen gelegen boven een winkel verhuurd. Dit is trouwens ook een mooie aanleiding om de actie wonen boven winkels onder de aandacht te brengen...

Stimulerende maatregelen

Premies voor het kernwinkelgebied

In 2004 keurde de gemeenteraad het premiereglement ter ondersteuning van het bovenwinkelwonen goed. De essentie van dit reglement is dat eigenaars of huurders financieel gestimuleerd worden om woningen boven winkels in het kernwinkelgebied te creëren of te verbeteren. 

Het kernwinkelgebied is die zone van de binnenstad met een hoge concentratie van winkels en horecazaken. Voorlopig is de ondersteuning beperkt tot enkel dit gebied. Hier geldt er trouwens ook een soepel vergunningsbeleid inzake opdeling en fiets- en parkeerplaatsen.

• Premie voor de realisatie van een haalbaarheidsstudie

Deze premie heeft als doel eigenaar en/of huurders van een pand aan te moedigen de financiële haalbaarheid van de inrichting van de leegstaande bovenverdiepingen te laten onderzoeken. Per studie wordt een premiebedrag van € 625 uitgetrokken Dit bedrag wordt verhoogd tot € 1.250 wanneer de studie resulteert in een aanvraag tot stedenbouwkundige vergunning en tot € 2.500 bij het verkrijgen van een stedenbouwkundige vergunning.

• Verbeteringspremie

Eigenaars of huurders die de leegstaande ruimtes boven winkels in het kernwinkelgebied

omvormen tot woningen of kamers of renoveren, kunnen een premiebedrag krijgen van € 40/m² netto vloeroppervlakte.

In totaal zijn er de vijf voorbije jaren 61 premiedossiers uitbetaald (totaal premiebedrag van € 216.143,35). Er werden de voorbije jaren appartementen, studio's, kamers,... maar ook eenvoudige verbouwingen gerealiseerd. In oktober 2009 zijn er 216 woonentiteiten gerealiseerd (waarvan 56 kamers en 160 woningen).

Werken met een Sociaal Verhuurkantoor: sociaal wonen boven winkels

Eigenaars die opzien tegen de rompslomp die een verbouwing met zich brengt, kunnen hun pand ter beschikking te stellen van een sociaal verhuurkantoor. De stad heeft in 2007 met het SVK Spit een samenwerkingsovereenkomst afgesloten ter ondersteuning van het sociaal wonen boven winkels. De subsidie bedraagt € 10.000 per woonentiteit en het bedrag per pand (zelfde adres met verschillende woonentiteiten) bedraagt maximaal € 40.000.

Intussen heeft het SVK twee huurrenovatiecontracten afgesloten. Het betreft vijf woonentiteiten die gelegen zijn boven een winkel en die na renovatie 'sociaal' verhuurd worden. Een derde huurrenovatiecontract (voor drie woongelegenheden) is in onderhandeling.

Belasting op leegstand

Wie ondanks deze maatregelen zijn verdiepingen leeg laat staan, zal beboet worden. De stad heeft sedert 1 januari 2005 een eigen belastingreglement.

In 2005 zijn (193) eigenaars van panden met een vermoedelijke leegstand op de bovenverdiepingen aangeschreven. Ze zijn geïnformeerd over de premies maar ook over het belastingreglement op leegstand.

Actieve screening leegstand

Sedert het najaar van 2005 maakt de stad op actieve wijze werk van de screening van leegstaande panden. Hierbij worden de verschillende deelgemeenten systematisch en opeenvolgend gescreend. In 2006 is Heverlee gescreend, in 2007 lag de focus op Kessel-Lo en in 2008/2009 is/wordt  het centrum van de stad bezocht.

Binnen de stadsring zijn er 7500 adressen met vermoedelijke leegstand (ruimer dan kernwinkelgebied: alle straten binnen de ring). Al deze adressen worden ter plaatse gecontroleerd door de onderzoekers. Daarnaast wordt ook hier zo veel mogelijk bijkomende administratieve informatie verzameld (inschrijving dienst bevolking, aangifte kamers, vergunde functie van het pand,...) om het leegstandsdossier te vervolledigen. De controles (1533 adressen in 2008) ter plaatse zijn erg tijdsintensief en de screening loopt nog verder in 2009.

Het stimuleren via premies heeft alleszins tot goede resultaten geleid. Desalniettemin is er in de binnenstad nog steeds sprake van leegstand boven winkels. In oktober 2009 staan er 99 adressen op de inventaris van leegstand. Twintig panden zijn momenteel in renovatie en zullen dus spoedig geschrapt worden van de leegstandsinventaris. De overige eigenaars van de panden met leegstaande bovenverdiepingen zullen de komende jaren een steeds hogere belasting betalen (het belastingsbedrag van € 990 per woning wordt immers vermenigvuldigd met het aantal jaar dat het pand op de inventaris staat). Misschien zal de belasting hen in de toekomst toch aansporen om bewoning te creëren boven de winkel.

Voor meer info kan u terecht bij stad Leuven - dienst huisvesting

Contactpersoon: Kathleen Lambié

huisvesting@leuven.be

tel. 016 27 26 60