Een schouderklopje voor het 'vieze volkje'

Een week van berichten over de ontruiming van het bekende Leuvense kraakpand Squattus Dei, weekte enkele gedachten los: over de verdiensten van de villa en de buik van de gazet.

De verdiensten van Squattus Dei

Vriend en vijand van de krakers zouden het op zijn minst eens moeten zijn over enkele objectieve verdiensten van de Squattus Dei groep.
Een eerste en evidente is dat er dus iets werd begonnen met een gebouw dat anders toch maar stond te pronken met zijn nutteloosheid in een drukbevolkte stad. Een werking opzetten met verscheiden activiteiten en het ook zeven jaar volhouden, bovendien in een aftakelend gebouw, moet inderdaad niet gemakkelijk zijn, zoals we het leerden uit het interview met twee krakers op deze site.

Een tweede is dat ze als autonome werking toch een relatief brede groep jongeren aanspraken met niet "mainstream info, cultuur, voedsel, organisatievorm. etc… Als sociaal experiment kan dat tellen, zeker omdat de kraakwereld in essentie een zoektocht houdt (en een oefening is) naar een samenleving buiten het op hol geslagen kapitalistisch bestel. Het kost de gemeenschap trouwens niets, in tegenstelling tot wat de gevestigde cultuur-, buurt- en jeugdhuizen ons " en waarom ook niet - kosten. In deze krenterige tijden, kan dat een argument zijn, zij het een eerder rechts.

In hoeverre het kraakpand een effectieve opvang betekende voor mensen die door de netten vielen -de netten van de bijzondere jeugdzorg, de commerciële of gesubsidieerde jeugdculturen, de te opgeblonken Leuvense horeca, de opvangcentra voor alcohol-en andere drugsgevallen- weet ik niet. Maar hoe groot of klein ook de verdienste op dit vlak, het hart van de krakers was wel groot genoeg om hun deuren open te houden voor degenen die ergens anders niet meer binnen mochten.
In al die jaren waren de krakers en het stadsbestuur eigenlijk bondgenoten in de strijd.

Hoewel geen van beide partijen dit graag zullen horen. Maar alle twee vochten ze wel tegen de leegstand in een stad waar gebouwen een schaars goed zijn. Het stadsbestuur deed het met een leegstandbelasting, ondanks de aarzelende houding van hogere overheden in deze. De krakers pakten de speculanten en eigenaars van leegstand op hun eigen manier. Het Sociaal Verhuur Kantoor van Spit, om er maar ééntje te noemen, is er wellicht niet slecht mee gevaren. Met een stok boven hun hoofd heeft menig eigenaar gekozen voor de wortel die het SVK voor hun neus hield. Het SVK neemt het beheer van een gebouw over, zorgt voor onderhoud en vaste huurinkomsten en vindt in ruil onderdak voor de uitgestotenen op de huurmarkt. De sociaal zwakkeren op de huurmarkt mogen dus de drempel van het kraakpand te hoog gevonden hebben "wat jammer is natuurlijk- op een indirecte manier kan je wel een positieve connectie vermoeden.

De krakers in Leuven komen maar zelden met teksten naar buiten "althans zijn er mij maar enkele bekend " maar ook ideologisch hebben ze hun verdienste. Alleen al met hun compromisloze houding hebben ze getoond lak te hebben aan het tegenwoordig haast heilige "centrumdenken" in het politieke en maatschappelijke landschap. Ze tonen zich erfgenamen van een tijd waarin het nog geen schande was om je te laten leiden door idealen, eerder dan door een middelmatig compromis. Lopen ze daarmee ineens voor op de toekomstige tijd waarin dit weer getolereerd mag worden? Alleszins, tegenwoordig wordt al wat eenzijdig en toegespitst commentaar levert, meewarig afgedaan. Verguisd als teken van het onvermogen om genuanceerd te denken en het relatieve van elk standpunt in te zien. Neen, buiten de wereld van directe activisten zoals de krakers dus zijn, komen we radicaliteit in Vlaanderen alleen nog tegen als een esthetische houding in de kunstwereld of als quasi-filosofische stelling van deze of gene columnist.

Daar is niets op tegen, maar in zulke tijden is het voor mij althans heilzaam om jongeren een andere keuze te zien maken. Weg van de hypocrisie van het centrum waar goed bestuur en karakterloosheid de nieuwe norm werden. En combattief contra het grote racistische opbod.

Als het in de gazet staat, zal het wel waar zijn

Voor het volgen van al dit regionale nieuws zijn we jammerlijk aangewezen op de regionale pagina"s van het populairpopulistische ’Het Laatste Nieuws’ (de regio"s van het Nieuwsblad zijn eigenlijk te groot). Wat we daar van de week voorgeschoteld kregen, is niet onschuldig.

De krant pookte het beeld van de Leuvense krakers als een vies vreemd volkje. Wat de lezer voorgeschoteld krijgt op 21 juni, is het menu van wat er op de containers belandde bij het leeghalen van Squattus Dei: "versleten meubels, kapotte machines, oude fietsen, defecte toestellen, bergen rommel, massa"s lege bierflesjes, …" Om te eindigen met de kreet van een waarschijnlijk zeer maatschappelijk betrokken arbeider: "wat voor mensen leefden hier eigenlijk?"

Welnu, we weten dat de aanwezigheid van "rommel" een kenmerk is van de meeste scoutslokalen, jeugdhuizen, en jongerenslaapkamers, het zou dus wel heel vreemd zijn als een kraakpand integendeel een onderhoud zou kennen dat de burgerstandaard kan halen. Verder is dit commentaar helemaal complementair met de uitspraak in het interview op deze site, namelijk dat ze bij de opruim een hoop statiegeld (want leeggoed) hebben meegenomen.

Dus vraag ik me dan af of ze in Squattus Dei zwaar aan het experimenteren waren met afval en recyclage. Het zou me wel interesseren want ik merk dat de crea-ateliers van de gesubsidieerde kringloopcentra daar "tot ieders tevredenheid- mooie dingen mee maken. Geen nieuws daarover in HLN. Maar geen probleem, want de krant beroept zich niet op de zelfgespeekte medaille van "kwaliteitskrant".

Een stuk kwalijker zijn de berichten over de brandstichtingen die we kregen in de loop van de woelige week na de ontruiming. Want, terwijl de krakersgroep zelf liet weten een geweldloos protest voor te staan, en dus geen pyromane talenten te organiseren of steunen, leek voor HLN het proces al gemaakt. "Leden van de harde kern van de krakersbeweging hebben woensdagavond drie auto"s in brand gestoken", zo luidt de eerste zin van een artikel op 21/06/07. Mogen we dan vanaf nu al de onverdraagzame lezerbrieven in HLN ten kwade duiden als de harde kern van de populaire gazet?
In dat geval moet onze burgemeester alvast de oproerpolitie verwittigen, want als die ooit op straat komen …

Gisteren, aan de vooravond van de krakersbetoging, sprak ik nog met de eigenaar van een restaurant in de Tiensestraat, trouwens een sympathieke tiep die ik bijna een vriend zou noemen. Dat hij er niet gerust op was en dat er al een hoop vies volk rondliep in de stad, zo klonk het. Dat krijg je dus als de burgemeester de noodtoestand uitroept en de krant zich - één en al buik - laat gaan. Op een andere dag zou hij het "vies volkje" nog optimistisch als mogelijke klanten gaan zien, maar gisteren hing daar dus een mist voor zijn ogen.

Ach, passons aan de mijmeringen van een zaterdagnamiddag. Wat me noch het meest interesseert is het vervolg op deze Leuvense geschiedenis. Hoe zit dat met een vervolg op Squattus Dei? En wanneer jongelui, leggen jullie nog eens een tuin aan, van die andere wereld die jullie hier vertegenwoordigen? Maak er misschien een tuin van waar ook mijn kinderen en alle andere zich ongestoord blij voelen, het kan een troef zijn. Maar doe vooral verder jullie zin, anders slaagt het nergens op.

Wim Merckx